Luchtzuivering in de houtbewerking is belangrijk. Maar hoe vaak?

Bronafzuiging is essentieel – maar niet voldoende

In vrijwel alle moderne houtbewerkingsbedrijven is bronafzuiging op machines goed geregeld. Zaagmachines, CNC’s en schaafbanken zijn uitgerust met krachtige afzuigsystemen die het grootste deel van het stof direct bij de bron afvangen.

Toch blijft er in de praktijk altijd fijnstof in de lucht aanwezig. Vooral bij:

• Handmatig schuren en nabewerken

• Montage- en assemblagewerk

• MDF en plaatmateriaal

• Transportbewegingen in de werkplaats

• Het legen van afzuigsystemen

Deze restfractie bestaat grotendeels uit PM10 en PM2.5 – de fijnste en meest gezondheidsbelastende deeltjes. Het is daarom dat ruimteluchtzuivering een belangrijke aanvullende maatregel blijft in de houtbewerking.

Wat betekent “luchtwisselingen per uur”?

Het aantal luchtwisselingen per uur (ACH – Air Changes per Hour) geeft aan hoe vaak de volledige luchtinhoud van een ruimte per uur door een filtersysteem wordt gereinigd.

Voorbeeld:

Een werkplaats van 6.000 m³ met 3 luchtwisselingen per uur betekent dat er 18.000 m³ lucht per uur actief wordt gefilterd.

Belangrijk:

Het gaat niet om verplaatsen van lucht, maar om effectief gezuiverde lucht met filters in bedrijf.

Richtlijn voor houtbewerking met goede bronafzuiging

Wanneer bronafzuiging goed functioneert, is het doel van ruimteluchtzuivering vooral:

• Het verlagen van achtergrondconcentraties

• Het sneller afbouwen van stofpieken

• Het verwijderen van de fijnste deeltjes (PM2.5)

• Het beperken van neerslag op machines en producten

Op basis van internationale industriële ventilatierichtlijnen (o.a. ASHRAE, HSE UK) en praktijkmetingen geldt:

Situatie	Aanbevolen luchtwisselingen
Goede bronafzuiging	3–6 per uur
Veel schuren / MDF / handwerk	5–8 per uur
Beperkte bronafzuiging	6–10+ per uur

Voor de meeste houtbedrijven met moderne afzuiging is 3 tot 6 luchtwisselingen per uur een realistische en effectieve richtwaarde.

Filterkwaliteit en effectieve capaciteit

Belangrijk is dat niet de theoretische luchtverplaatsing telt, maar de effectieve gezuiverde lucht (CADR) met filters in bedrijf.

Aanbevolen:

• ePM1 90% of hoger

• Constante luchtopbrengst onder filterbelasting

Waarom blijft ruimteluchtzuivering in de houtbewerking nodig?

Zelfs met goede bronafzuiging:

• Ontsnapt fijnstof via open processen

• Blijft PM2.5 lang in de lucht zweven

• Verspreidt stof zich door luchtstromen

• Ontstaan pieken bij schoonmaak of logistiek

Ruimteluchtzuivering zorgt ervoor dat deze restbelasting structureel wordt afgebouwd.

Dat leidt tot:

• Minder gezondheidsklachten

• Schonere werkplekken

• Minder stofneerslag

• Betere Arbo-compliance

• Een aantoonbaar gezondere werkomgeving

Wat zegt de Arbeidsinspectie?

De Nederlandse Arbeidsinspectie stelt:

“De blootstelling aan houtstof moet zo veel mogelijk bij de bron worden beperkt. Als dat onvoldoende is, zijn aanvullende technische maatregelen noodzakelijk.”

Met andere woorden: Bronafzuiging heeft prioriteit – maar aanvullende luchtzuivering bij is gerechtvaardigd wanneer restblootstelling blijft bestaan.

Conclusie

Voor houtbewerkingsbedrijven met goede bronafzuiging geldt:

3–6 luchtwisselingen per uuris doorgaans voldoende om fijnstof structureel onder controle te houden.

Bij intensief schuren of MDF-verwerking is opschalen naar 5–8 luchtwisselingen verstandig.

De combinatie van bronafzuiging + ruimteluchtzuivering bij houtbewerkingsbedrijven zorgt voor:

✔ Gezondere medewerkers

✔ Schonere werkplaatsen

✔ Minder stofproblemen

✔ Sterkere Arbo-onderbouwing

Wil je weten wat dit betekent voor jouw bedrijf?

Elke werkplaats is anders. Op basis van vloeroppervlak, hoogte en processen kan eenvoudig worden berekend welke capaciteit nodig is.

CleanAirNederland helpt hierbij met:

• Metingen

• Advies

• Ontwerp van luchtzuiveringsoplossingen

• Monitoring van luchtkwaliteit

• Levering en onderhoud van industriële luchtreinigers

Bronnen & onderbouwing

De richtlijnen voor luchtzuivering in houtbewerkingsbedrijven zijn gebaseerd op Europese wetgeving, internationale ventilatienormen en praktijkrichtlijnen uit de houtindustrie:

• Nederlandse Arbeidsinspectie – HoutstofBlootstelling aan houtstof moet zoveel mogelijk bij de bron worden beperkt. Als dat onvoldoende is, zijn aanvullende technische maatregelen noodzakelijk.https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/houtstof

• Arbeidsomstandighedenbesluit (Artikel 4.2 & 4.3)Werkgevers zijn verplicht gevaarlijke stoffen, waaronder houtstof, zoveel mogelijk te beperken en blootstelling te beheersen.

• EU Richtlijn 2004/37/EG (Carcinogenen en mutagenen)Hardhoutstof is geclassificeerd als kankerverwekkend. Blootstelling moet tot een minimum worden beperkt.https://eur-lex.europa.eu

• HSE UK – Controlling Wood DustLokale bronafzuiging heeft prioriteit, maar algemene luchtzuivering kan worden ingezet als aanvullende maatregel om achtergrondconcentraties te verlagen.https://www.hse.gov.uk/woodworking/dust.htm

• ASHRAE – Industrial Ventilation GuideVoor industriële omgevingen met stofproductie worden 3–6 luchtwisselingen per uur aanbevolen wanneer goede bronafzuiging aanwezig is.

• BG Holz & Metall (Duitsland)Praktijkmetingen tonen aan dat fijnstof (PM2.5) ook bij goede afzuiging in de ruimte aanwezig blijft en aanvullende luchtzuivering noodzakelijk kan zijn.